Denemarken is één van de oudste monarchieën ter wereld en kent enkele oude adellijke geslachten. Maar die adel heeft er nooit speciale, wettelijke privileges genoten. Ook heeft Denemarken nooit een zware industrie gekend met de bijbehorend industriële ‘cultuur’. Daardoor is er nooit een langdurig feodaal systeem van de grond gekomen en zijn de verschillen in klassen amper te herkennen. Deze geschiedenis heeft de Deense cultuur van nu bepaald.
De hiervoor vertelde geschiedenis verklaart onder andere waarom het woord ‘gelijkheid’ zo in de Deense cultuur geworteld is. Denemarken was een voorloper in het uitvaardigen van wetten en regelingen die in andere landen als uiterst progressief werden bestempeld. Zo kwam er al in 1933 een sociale zekerheidsstelsel. In 1953 had het land al een ombudsman, een onafhankelijk persoon die toezicht houdt op het functioneren van de overheid. Burgers konden aan hem hun klachten over de overheid indienen. Dit zorgde, al heel vroeg in de geschiedenis, voor een open regeringsstelsel waarvan de lijnen tussen volk en macht kort worden gehouden.
Dit verklaart ook waarom de Denen geen lid van de Europese Unie willen zijn. De beslissingen worden dan in Brussel genomen waardoor de lijnen tussen volk en macht opeens heel lang worden. Daarnaast zijn de Denen bang hun zelf opgebouwde verzorgingsstaat te verliezen als Europa zich ermee gaat bemoeien.
De bekende schrijver, Hans Christiaan Andersen, is in Denemarken geboren. Waar hij precies in Denemarken geboren is, is niet zeker. Maar hij heeft in ieder geval van zijn tweede tot zijn veertiende jaar in Odense gewoond. Daarna verhuisde hij samen met zijn ouders naar Kopenhagen, waar zijn carrière als schrijver vaart kreeg. Tegenwoordig zijn er veel gebouwen, musea en standbeelden aan deze Deen gewijd. Andersen was naast schrijver van de vele bekende sprookjes, vaak verfilmd door Disney, ook dichter en wereldreiziger.
Het bekendste standbeeld wat refereert aan deze schrijver, is toch wel dat van de Kleine Zeemeermin. Dit standbeeld staat sinds 1913 in de haven van Kopenhagen, gemaakt door beeldhouwer Edward Eriksen. Hij maakte het in opdracht van Carl Jakobsen die onder de indruk was van een uitvoering van het sprookje door het Koninklijk Deens Ballet.
In het verhaal redt de zeemeermin het leven van een prins die schipbreuk heeft geleden. Om met hem te kunnen trouwen moet ze haar mooie stem en haar vissenstaart opgeven. Als hij uit vrije wil met haar trouwt kan ze mens blijven. De prins herkent haar echter niet en trouwt met een ander. De zeemeermin zal dan sterven wanneer ze de prins niet doodt en dat doet ze dan ook niet. Ze houdt teveel van hem en offert zich dus voor hem op.
Het is tegenwoordig één van de grootste trekpleisters van de stad. Verwacht echter niet een groot indrukwekkend beeld. Het standbeeld is vrij klein en wordt vaak helemaal omgeven door grote groepen Japanners die ermee op de foto willen. Het staat op een rots in het water, waardoor er veel glij- en valpartijen rondom gebeuren.
Ook is het al een aantal keer slachtoffer geweest van vandalisme. Het is vele malen besmeurd met verschillende kleuren verf en er is drie maal een poging gedaan om het beeld te onthoofden. Dit is tweemaal ook echt gelukt. In 1984 werd de rechterarm afgebroken en in 2003 is het met explosieven van de rots geblazen.
Deens design is wereldberoemd en wordt gekenmerkt door simpele lijnen en het weglaten van details. Designers hebben als vuistregel: “Minder is Meer”. Deze stijl kwam op toen net na de Tweede Wereldoorlog nieuwe technieken op de markt kwamen. Deze technieken maakten het mogelijk om dergelijke ontwerpen te maken. In eerste instantie waren het vooral meubels en huishoudelijke producten die een strakke, eenvoudige vormgeving kregen. Later werd deze trend ook doorgevoerd in de architectuur.
Voorbeelden van typisch Deens design zijn de huishoudelijke spullen van Bodum en de elektronische apparaten van Bang & Olufsen. Ontwerper Jacob Jensen staat aan de top in de Deense ontwerpwereld. Hij heeft een enorm eouvre op zijn naam staan, van horloges tot telefoontoestellen. Ook de Bang & Olufsen apparatuur is door hem ontworpen.
Liefhebbers van vis kunnen hun hart ophalen in de Deense keuken. Deze keuken heeft op zichzelf geen wereldreputatie maar heeft zeker zijn eigen unieke tintjes. Naast de vis is ook het ‘belegde (roggen)brood’, Smörrebröd, zeer geliefd in dit land. Elke kok maakt dit brood weer anders klaar. De één houdt het eenvoudig, de ander maakt er een heel kunstwerk van en gebruikt daarbij ook nog eens verschillende broodsoorten. Bij het klaarmaken van dit Smörrebröd zijn de smaakcontrasten van vitaal belang.
De Denen hebben hun eigen eetgewoonten. Zij eten gemiddeld vijf keer op een dag, waarvan de twee tussenmaaltijden lijken op de ‘high tea’ van Engeland. Naast koffie en thee is er dan een ruime keuze aan lekkernijen en verschillende soorten broodjes. |